Cumhuriyet Halk Partisi İnsan Haklarından Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı ve Diyarbakır Milletvekili Sezgin Tanrıkulu, Adalet Bakanı Yılmaz Tunç tarafından yanıtlanması istemiyle TBMM Başkanlığına kapsamlı bir soru önergesi verdi. Tanrıkulu; işkence iddialarından yargı bağımsızlığına, AYM kararlarının uygulanmamasından kadın haklarına kadar pek çok alanda yaşanan hak ihlallerini sordu.
“Anayasal Güvenceler Kağıt Üzerinde Kalmamalıdır”
Sezgin Tanrıkulu, önergesinin gerekçesinde Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 2’nci maddesinde tanımlanan “demokratik, laik ve sosyal hukuk devleti” ilkesine vurgu yaptı. Son yıllarda artan hak ihlallerinin sistematik bir hal aldığını belirten Tanrıkulu, şu değerlendirmede bulundu:
“Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile güvence altına alınan işkence yasağı, ifade özgürlüğü ve adil yargılanma hakkı gibi temel ilkeler; yargı bağımsızlığının zedelenmesi ve yüksek mahkeme kararlarının uygulanmaması nedeniyle ağır yara almıştır. Bu tabloyu verilerle ortaya koymak ve yürütmeyi denetlemek anayasal bir sorumluluktur.”
Bakan Tunç’a Yöneltilen Kritik Sorular:
Tanrıkulu, Adalet Bakanlığı’na sunduğu önergede beş ana başlık altında somut veriler talep etti:
İŞKENCE VE KÖTÜ MUAMELEYE İLİŞKİN
1.2018–2025 yılları arasında işkence ve kötü muamele iddiasıyla savcılıklara yapılan başvuru sayısı kaçtır?
2.Bu başvuruların kaçı hakkında soruşturma açılmış, kaçı takipsizlikle sonuçlanmıştır?
3.Aynı dönemde işkence suçundan açılan davalarda mahkûmiyet kararı verilen kamu görevlisi sayısı kaçtır?
4.İşkence iddialarında etkin soruşturma yürütülmediğine dair AİHM kararları karşısında Bakanlığınızca hangi yapısal önlemler alınmıştır?
5.İşkence suçlarında zamanaşımının kaldırılması ve bağımsız Ulusal Önleme Mekanizması kurulması yönünde bir yasal çalışma bulunmakta mıdır?
İFADE VE BASIN ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN
1.2014–2025 yılları arasında TCK 299 (Cumhurbaşkanına hakaret) maddesinden açılan soruşturma ve dava sayısı kaçtır?
2.Aynı dönemde TCK 301, TCK 216 ve TMK 7/2 maddeleri kapsamında kaç kişi hakkında işlem yapılmıştır?
3.Cezaevlerinde bulunan gazeteci ve medya çalışanı sayısı kaçtır?
4.AİHM’in Türkiye aleyhine verdiği ifade özgürlüğü ihlali kararlarının kaçı sonrası mevzuat değişikliği yapılmıştır?
5.Düşünce açıklamalarının suç olmaktan çıkarılması amacıyla ilgili maddelerin kaldırılması veya daraltılması yönünde bir hazırlığınız var mıdır?
ADİL YARGILANMA VE YARGI BAĞIMSIZLIĞINA İLİŞKİN
1.2016–2025 yılları arasında meslekten ihraç edilen hâkim ve savcı sayısı kaçtır?
2.Aynı dönemde yapılan hâkim-savcı atamalarında mülakat yoluyla atananların oranı nedir?
3.Ceza yargılamalarında ortalama yargılama süresi kaç gündür?
4.Anayasa Mahkemesi’nin bireysel başvuru kapsamında verdiği ihlal kararlarının yerel mahkemelerce uygulanmama oranı nedir?
5.AYM kararlarını uygulamayan hâkimler hakkında bugüne kadar kaç disiplin soruşturması açılmıştır?
CEZASIZLIK VE AİHM KARARLARINA İLİŞKİN
1.AİHM’in Türkiye aleyhine verdiği ve kesinleşmiş olmasına rağmen uygulanmayan karar sayısı kaçtır?
2.Bu kararların uygulanmaması nedeniyle Avrupa Konseyi nezdinde Türkiye hakkında yürütülen ihlal süreçleri bulunmakta mıdır?
3.Osman Kavala ve benzeri dosyalarda AİHM ve AYM kararlarının uygulanmamasının hukuki gerekçesi nedir?
KADIN HAKLARI VE ŞİDDETLE MÜCADELEYE İLİŞKİN
1.2025 yılı itibariyle kadın cinayeti sayısı kaçtır?
2.6284 sayılı Kanun kapsamında verilen koruma kararlarının kaçı etkin biçimde denetlenmektedir?
3.Elektronik kelepçe uygulamasından yararlanan dosya sayısı kaçtır?
4.İstanbul Sözleşmesi’nden çekilme kararının ardından kadına yönelik şiddeti önlemeye ilişkin hangi yeni önlemler alınmıştır?
5.Türkiye’nin İstanbul Sözleşmesi’ne yeniden taraf olması yönünde bir çalışma yapılmakta mıdır?